|
TÜRK ARŞİVCİLER DERNEĞİ İLE ÖZBEKİSTAN'DA
BULUNAN ORTA ASYA ÇALIŞMALARI ENSTİTÜSÜ (IICAS-International Institue
for Central Asian Studies - UNESCO Institue Catecory 2) ARASINDA
İŞBİRLİĞİ PROJESİ İMZALANDI.
Ortaçağ ve Modern öncesi dönemde her açıdan çok sıkı ilişkiler
içerisinde bulunan Orta Asya ve Osmanlı İmparatorluğu arasında tarih
boyunca devam eden yakın ilişkiler günümüzde de canlandırılamaya
çalışılıyor.
Emir Timur’un Orta Doğu ve Anadolu’ya düzenlediği seferler 14. yüzyılın
son ve 15. yüzyılın ilk döneminde hem siyasi hem diplomatik ilişkiler
anlamında Osmanlı-Orta Asya ilişkilerine farklı bir boyut kazandırmış,
Osmanlı padişahları, Timurlular Devleti yanında, Altınordu Devleti ile
de yakın ilişkiler kurmuşlardı. Timur döneminin kültür, sanat ve
edebiyatı, Osmanlı-Türk kültürünün gelişimini önemli ölçüde etkilemişti.
19. yüzyılın ortalarında, bölge Rus İmparatorluğunun idaresi altına
girmiş olmasına rağmen, Osmanlı İmparatorluğu ve Orta Asya Devletleri
arasındaki bu etkileşim 20. yüzyıl başlarına kadar devam etmiş,
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra da Türkiye ile Orta Asya
devletleri arasında çok daha yakın ilişkiler kurulmaya başlanmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu ve Orta Asya Türk
devletleri arasında yüzyıllarca süren politik, diplomatik, dini ve
kültürel ilişkiler, Türk arşivlerinde, müzelerinde ve elyazması
koleksiyonlarında bulunan sayısız belgede yansımasını bulmuştur.
İstanbul’daki Başbakanlık Osmanlı Arşivi, bünyesinde bulundurduğu
dokümanların zenginliği ve çeşitliliği açısından bu alanda ön plana
çıkmaktadır.
15. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlangıcı
arasındaki döneme ait Osmanlı Arşivi’nde bulunan yüzlerce tarihi belge,
Osmanlı sultanları ve Orta Asya hükümdarları arasında geçen ilişkileri
açıkça ortaya koymaktadır. Yine Osmanlı Arşivleri’nde, hac ziyaretinde
bulunan Orta Asyalı Müslümanlar, Türkiye’yi ziyaret eden ünlü din
adamları ve özellikle de Buhara, Semerkant, Taşkent ve Orta Asya’daki
diğer merkezlerden gelen din adamları hakkında da verilere sahip olmak
mümkündür.
Bu belgelerin büyük çoğunluğu
araştırılmamış ve yayınlanmamıştır. Bundan dolayı Semerkant'ta bulunan
Uluslararası Orta Asya Çalışmaları Enstitüsü ve Genel Merkezi
İstanbul'da bulunan Türk Arşivciler Derneği, “Osmanlı Belgelerinde
Orta Asya Tarihi” adlı uluslararası bir projenin gerçekleşmesi
konusunda anlaşmaya vardılar. Enstitü Müdürü Shahin MUSTAFAYEV ve Türk
Arşivciler Derneği adına Başkan Yardımcısı Mustafa SERİN tarafından
imzalanan anlaşmaya göre proje 2009 yılının sonuna kadar
gerçekleştirilmiş olacak.
UNESCO'ya bağlı olarak 2. Kategori Araştırma Enstitüsü olarak
faaliyetlerini sürdüren International Institue for Central Asian
Studies'e (IICAS) tarihi İpek yolu üzerinde bulunan Azerbaycan, Çin,
İran, Kazakistan, Kore, Kırgızistan, Pakistan, Tacikistan, Türkiye ve
Özbekistan devletleri üye. Her devlet tarafından Enstitü'ye birer
temsilci görevlendirmekte. Temsilciler kendi aralarından dört yılda bir
Enstitü Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı'nı seçmekte. Geçtiğimiz dönem
Kırgızistan temsilcisi Ms. Kadicha Tashbaeva tarafından yürütülen
Enstitü Müdürlüğü görevi, 2008 Ocak ayından itibaren göreve gelen
Azerbaycan temsilcisi Shahin Mustafayev tarafından yürütülmekte.
Projenin
Amacı,
Orta
Asya tarihini ilgilendiren Osmanlı belgelerinin (15.-20. yy başları)
araştırılması ve bunların akademik çevreye sunumu olarak belirlendi.
Proje kapsamında Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan Orta Asya
tarihi ile ilgili belgeler tespit edilerek, transkripsiyonları
yapılacak, Modern Türkçe, Rusça ve İngilizce detaylı özetleri ile
birlikte belgelerin tıpkı basımlarını da kapsayan 3 ciltlik kitap olarak
hazırlanacak. Ayrıca, Orta Asya şehirlerini sanatsal ve tarihsel açıdan
yansıtan önemli belgelerden oluşan bir sergi organizasyonunu
gerçekleştirerek Taşkent'te bir sergi açılacak. Serginin Taşkent'ten
sonra Enstitü üyesi diğer devletlerin başkentlerinde de tekrarlanması
hedeflenmekte.
Yurt içinde yürütülen önemli projelerin
yanı sıra Kıbrıs Vakıflar İdaresi Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan
Kıbrıs Şeriye Sicilleri, Vakfiye Kayıt Defterleri, İngiliz Dönemi Şeriye
Sicilleri ve Zabıt Defterlerinin günümüz Türkçesine çevrilmesi,
kataloglarının çıkartılması, defterlerin restorasyonlarının ve klasik
ciltlerinin yapılması, mikrofilm ve dijital ortama aktarılması
projelerinden sonra Özbekistan'da bulunan Orta Asya Çalışmaları
Enstitüsü ile işbirliği anlaşması imzalayan Türk Arşivciler Derneği'nin
yurt dışında bulunan arşivler ve araştırma merkezleri ile ilişkileri
artarak devam edecek. Bu sayede mesleki açıdan yurt içi ve yurt dışında
Türkiye'nin tarihi ve kültürel değerleri tanıtılmış olacak.
*****************
TÜRK ARŞİVCİLER
DERNEĞİ'NİN ANKARA ŞUBESİ AÇILDI
Son
yıllarda yurt içi ve yurt dışında yaptığı faaliyetler ve işbirliği
projeleri sayesinde mesleki alanda hızla ilerleyen derneğimiz, yurt
içinde örgütlenmeye başladı. İlk olarak Ankara'da çeşitli kurumlarda
görev yapan arşivcilerin girişimleri ve özverileri ile Sıhhiye Necatibey
Caddesi'nde Türk Arşivciler Derneği Ankara Şubesi açıldı. Üye sayısı her
geçen gün artan şubenin önümüzdeki günlerde resmi açılışı yapılacak.
|
